Corea del Sur markanxa, kimsa phaxsi qhipatwa, África uksankir khuchhi usux wasitat uñstawayi
Aug 13, 2021
Pasïr domingo urux Corea del Sur uksan khuchhi uywañ utanx 2.400 khuchhinakaw utji, ukax Fiebre de Porcino Africana (ASF) ukan utjatapat chiqanchawayi. Kimsa phaxsikiw qhipa uñt’ayat 4 uru achuqa phaxsitx uka markax jach’a alerta ukan jikxatasi aka jiwayir virus ukan jilxatañapataki.(Jichhakiw waliptawayi kunatix primavera ukan yurir jabalíes waynanakax juk’amp ch’amanchasipxiw jallupachanxa. Aka virus ukax Europa ukat Asia uksanw ch’amanchasi, ukatx aka qhipa phaxsinakanx Sudamérica uksaruw jilxattawayi)
Korea Herald ukarjamaxa, ASF ukan irnaqir tamapax gobiernon p’iqinchatawa, ASF ukan usuntatanakax mä khuchhi uywañ utan Condado de Goseong, provincia de Gangwon uksan chiqanchatawa sasaw yatiyapxi . Aka yapuxa sapa khuchhi uywañawa, ukaxa kimsa kilómetros ukch’a radio ukankiwa. Yaqha pä yapunakax 10 kilómetros ukch’a radion utji, taqpachax 3.100 khuchhinakaw utji.
Jichhakamax 2019 maran sata qallta phaxsinx uka usux uñstawayi , Corea del Sur markax 18 ASF usump usuntataw khuchhi uywañ utanakan uñt’ayawayi . Jilïr irpirinakax nayrïr 30 urunak saraqataruw 14 khuchhi uywañ utanakat 450.000 jila khuchhinak jiwayapxäna . Jabalíes ukanakamp chika, taqpachax 1.517 jaqinakaw africano khuchhi usump usuntapxi .
Jichhax janiw kuna vacunas ASF ukatakix utjkiti . Vietnam markanx uka usux uñstatapatx yatiyarakiw jutir pä maranakanx vacuna ukan yatxatäwip tukuyañapataki, ukatx Filipinas markanx yatiyawinakax utjarakiwa, aka marax agosto phaxsit tukuyaruw mä vacuna ASFV ukar uñstayañ suyt’ataski . Kunjams propaganda en línea ukax utjkchixa,qhana amuyunïñasawa kunatix mä percepción racional ukax vacunas ASFV ukax utjaspawa. Nayrar sartat markanakax tunka maranakaw ASFV vacunanak lurapxi, ukampis jichhakamax janiw askikiti. Jutïr 10 maranakanx janiw ASFV vacunanakax qhathur utjkaniti sañax conservador ukhamawa. Kunatsa ukham sistanxa aka ASFV ukan uñacht’awinakapampix mayachatawa.

Kunayman kasta vacunanak lurañax maynit maynikam jan walt’ayataw uñjasi
1. Vacuna inactivada ukaxa
Ukhampachasa, yant’irinakaxa vacunación ukxaruxa anticuerpos alto-títulos ukanaka lurapxaspaw, ukampirusa, célula-culturado ASFV ukhamaraki vacuna inactivada ukhamaraki, janiwa suma jark’aqasiña utjkiti. Inmunización ukxaruxa anticuerpos ukanakaxa título virus uksa jisk’achañakiw wakisispa, ukampisa janiwa virus ukaxa taqpacha neutralizkaspati. Ukhamaraki suero de khuchhinakaxa khuchhinakaruxa resistente ukhamawa janiwa ASFV ukaxa neutralizkaspati. Mä arunxa, vacunax anticuerpos uñstayaspawa, ukampis virus ukax purinxi ukhax janiw irnaqkiti. Vacunas inactivadas ukanakan lurañax janiw phuqhaskänti.
2. Vacuna atenuada ukaxa
ASFV ukaxa walja pasajes ukanakatxa atenuadas ukhamawa, ukatxa khuchhinakaxa cepas atenuadas ukanakampi inmunizadas ukanakaxa mä grado de protección inmune ukanakakiw cepas virulentas homólogas ukanakaruxa lurapxaspa. Ukampirusa, kunjamatixa pasajes ukanakaxa jilxattaski, ukampirusa patogenicidad ukaxa jisk’achasiwa, inmunogenicidad ukaxa jisk’achatarakiwa.
Mä arunxa, anticuerpos ukax vacuna atenuada ukampiw lurasi, ukax mä cepa ukarux wali askiwa. Ukax wali askiwa, lotes de virus ukax subcultivados ukanakax janiw askïkiti.
Ukat jukʼamp jachʼa jan waltʼäwiw utji. Vacunas atenuadas ukanakampi vacuna ukxaruxa, 25-50% khuchhinakaruxa infecciones crónicas ukanakawa utjayaspa. Akax mä llakiwa, kunatix k’umara khuchhinakax vacunación tukuyatatx chiqapuniw usuchjasipxi.
¿Khitis jan k’umara khuchhinakapax jan -plagas virus ukamp usuntañ munkiti? Ukatwa uka atenuado vacunajj jan phoqaskänti.
3. Vacuna de deleción de genes ukampi
Teoría tuqinxa, nayra vacunas atenuadas ukanakampi chikachasiñatakixa, vacunas gen-borrados ukanakaxa juk’ampi ventajas ukaniwa seguridad ukhamaraki efectividad ukanaka askinchañataki. ASFV virulencia ukaxa ukhamaraki rango de huésped- ukampi chikañchata genes ukanakaxa uñt’atarakiwa. Cepas atenuadas ukanakaxa janiwa gen timidina quinasa ukampi utjkiti ukhamaraki walja miembros de la familia multi-génicos ukanakampixa ataques virulentos homólogos ukanakaruxa saykataspawa.
Ukampirusa, efecto inmunológico ukaxa cepas atenuadas ukanakaxa deleción génica ukampiwa lurataraki, ukaxa cepa-dependiente ukhamarakiwa. Ukhamaraki, kunatix genoma de virus de fiebre porcina africana ukax wali ch’amäxiwa, ukax 12 genes de evasión inmune ukanak apt’atawa. Kawkïr gens knock out ukax virus ukarux atenuaspawa. Toxicidad jan inmunogenicidad ukar jan walt’ayasa ukax jichha yatxatäwinakanx wali ch’amawa ukat ch’amawa. Ukhamaraki, jichhax lurat vacunas atenuadas vivas ukanakax janiw taqpach atenuadas ukhamäkiti, ukatx qhanpach efectos secundarios ukanakaw utji inmunización ukat virus ukan utjatapata. Ukhamaraki, condiciones de producción de las vacunas atenuadas ukaxa wali jach’awa. Ukhamaraki, ukhamaraki ch’amawa jikxatañataki aski jach’a-escala lurañataki líneas celulares. ..
Mä arunxa, vacuna de deleción génica ukax cepa ukar dependencia, jach’a genoma ukan características, efectos secundarios ukat línea celular de pasaje ukanakamp jan walt’ayatawa, ukat vacuna de deleción génica ukax janiw phuqhaskiti.
4. Subunidad ukaxa vacuna satawa
Subunidad vacuna ukan ventajapax chiqpachapuniw jan kuna usuni, ukatx vacuna virus ukat anticuerpo sallqa virus ukan lurat ukanakat yaqhachasispa. Ukampirusa, walja kasta proteínas estructurales ukanakawa codificadas virus de fiebre porcina africana ukampi, ukatxa ch’amawa efecto inmunológico ideal ukaru puriñaxa mä jan ukaxa walja proteínas ukaruki atinisiñampi.
Yatxatawinakaxa uñacht’ayiwa anticuerpos neutralizantes ASFV ukaxa kimsa proteínas virales ukanakaru uñtatawa , p30 , p54 ukatxa p72 . Simultáneamente vacunación p30 ukatxa p54 ukaxa niya 50% ukja jark’aqawikiwa. Aka proteína CD2v 80 ukatxa 81 ASFV ukaxa mä chikata jark’aqasiñatakikiwa.
Ukatwa, kunayman proteínas estructurales ukat jan wali jark’aqasiñ efectos ukanakat utjatapatxa, vacuna subunidad ukax janiw phuqhaskiti.
5. ADN ukan vacunanakapa
Yatxatirinakaxa p54 ukhamaraki p30 genéticos ukanakaxa plásmido pCMV-PQ lurata ukarux lint’apxiwa, ukhamata proteínas solubles p30 ukhamaraki p54 ukanaka uñacht’ayañataki, ukampisa aka lurawimpi lurata vacuna ADN ukaxa janiwa suma jark’aqasiña inmune ukarux jikxatkiti khuchhinakaru inmunización ukxaruxa. Ukasti juk’ampi sumaxa vacunadas khuchhinakaru ch’amanchañawa, ukatxa qhispiri khuchhinakaxa janiwa fenómeno de desintoxicación ukanipkiti.
ADN vacuna jark’aqaña efectompixa jisk’a-impacto ukampixa, ADN vacunas ukaxa janiwa phuqhaskiti.
Jutïr pachanx kunas utjaspa
Jichhax subunidad vacunas ukat ADN vacunas ukanakax jichhax yatxatäwinakan ukhamarak lurañanakan wali ch’amanchatawa. Janis ch’aman jark’aqasiñ churañjamäkchixa, kunatix aka patat-uñt’ayat jan walt’awinakax maynit maynikam atipjataw uñjasi, ukampirus suyt’awiw utji, mä vacuna juk’amp jark’aqasiñ tasa ukan lurasispa. Jichhürunakanxa, Estados Unidos markasa, yaqhipa markanakasa wali yatxattʼatäsipkakiwa.
Uka pachparakiw yatxatawi nayrar sartawix africano khuchhi virus vacuna ukax janiw mä arumatak phuqhaskiti, ukatx wali jaya thakhiw utji janïr chiqpach africano khuchhi khuchhi vacuna ukax qhathur puriñapataki.
Nayraqatax uka jan puqut gen-deficiente vacuna ukax qhathur uñstayatäna, ukax virus ukarux jilxatayawayiwa, mä jach’a jark’aqasiñ tasa ukhamarak jach’a tasa de mortalidad ukampi, ukatx sapa kutiw horizontal ukhamarak verticalmente uka chiqanx jilxattawayxi. Jan ukasti, markajan khuchhi industriarux mä jach’a jan walt’äwiw utjawayi, ukatx walja yapunakaruw jan walt’ayaski, juk’ampis jach’a-yapunakaruw jan walt’ayi. Mä kutix jawillt’atax ukhax q’umachañax wali ch’amawa, ukat qullqi tuqitx jach’a chhaqtäwinakaw utji. Jichhax jan- plaga jark’aqasiñataki ukhamarak control ukax bioseguridad ukarjam luratawa. Sistema jark’aqaña ukhamaraki control wakiskir luraña lurañaxa wali ch’amawa jani-jan walt’awinaka jark’aqañataki jichha pachana .






